jump to navigation

અટકો! October 22, 2015

Posted by chimanpatel in : હાસ્ય લેખો , add a comment

ધંધાઓપરથી પડેલી અટકો! લેખકઃ ચીમન પટેલ ‘ચમન’

અમારા વિનોદભાઈની નિયમિત આવતી ઈ-મેલ ખોલતાં જ દિલિપ ‘ઘાસવાળા’ અને વિનય ‘ઘાસવાળા’ વાંચતાંજ ચિત્ત મારું ચકડોળે ચડ્યું!
જૂના જમાનામાં આજની જેમ કાયદા,સગવડો વગેરે ન હતા ત્યારે, પોતપોતાના ધંધાઓપરથી વ્યક્તિ ઓળખાતી અને એ ધંધો પછી એમની અટક પણ બની જતો; બીન કાયદેસર!
હવે કાયદાઓ, સગવડો અને નોકરીઓ વધારે પડતી થઈ ગઈ છે એ કારણે, ધંધાધારી અટકો અદ્રશ્ય થઈ રહી છે એમ કહી શકાય! ‘મોટેલ’ના ધંધા સાથે ‘પટેલ’ એન્ડ ‘મોટેલ’ જેમ જોડાઈ ગયા છે, પણ હજુ સુધી કોઈએ આ મોટેલના ધંધાને અટક સાથે આવરી લીધી નથી! બની શકે કે આ લેખ વાંચીને કોઈ મોટા મોટલવાળા પટેલને પ્રેરણા મળે અને એ એમની અટક સાથે જોડી દઈ ‘રાવજીભાઈ મોટલવાળા’ કરે તો નવાઈ નહીં!
મારી કંપનીમાં કામ કરતા એક પારસીબાબાનું નામ છે નાનુભાઈ દારૂવાલા. એમના વડવાઓ દારૂનો ધંધો કરતા હશે એમ માની લઉં છું.
થોડા વર્ષો અગાઉ મારી નીચે કામ કરી ગયેલા એક હિન્દુસ્તાની યાદ આવી ગયો. એમની અટક છે ‘લોખંડવાળા’. એમની સાથે ચર્ચા કરતાં ત્યારે જાણેલું કે એમના બાપદાદા લોખંડનો ધંધો કરતા, પણ એમની આ અટક એન્જીનીઅરના વ્યવસાયમાં પણ હાલે છે!
ત્યારબાદ, એક મિત્રની દિકરીના લગ્નમાં બહાર ગામ જવાનું થતાં વેવાઈની અટક નિકળી ‘લાકડાવાળા’! આવીજ રીતે આ વિષય ઉપર વિચારતાં વિચારતાં યાદ આવ્યું કે એક મિત્રના સગાને મોટા પાયા પર લાકડાનો ધંધો હતો જેના પરથી એમની અટક ‘લાટીવાળા’ પડી હતી.
આ શહેરના એક ‘જરીવાલા’ પણ અત્રે યાદ આવી જાય છે! ‘કોલસાવાળા’, ‘બીડીવાળા’ ‘ટોપીવાળા’, ‘સાડીઓવાળા’ ‘બંગડીઓવાળા’ ‘પાન વાળા’ ‘ઘંટીવાળા’ ‘દૂધવાળા’ વગરે વગરે જેટલા યાદ કરીએ એટલા ઓછા પડે!
હમણાં જ એક ‘દાદભાવાળા’ની ઓળખાણ થઈ કે જેમની આ અટક્ને એમના ધંધા સાથે કોઈ નિસબત નથી! એટલેજ, આ અટકમાં કોઈ ધંધાની મહેક મહેકતી નથી!
આમ અહીં ઘણી અટકો ઉમેરી શકાય; દા.ત. ‘વિરાટભાઈ મંદિરવાળા’, ‘મુકુંદભાઈ નાટકવાળા’ ‘ડાહ્યાભાઈ ડાન્સવાલા’ વગેરે વગેરે તમે જ ઉમેરી લઈ તમારા મિત્રો સાથે મજાક માણી લેજો!
*****

રુબાઈ October 21, 2015

Posted by chimanpatel in : રુબાઈ , add a comment

સુરાહી-કિસ્મત કુરેશી
આસ્વાદઃ ચીમન પટેલ ‘ચમન’

મારા પુસ્તકોની ગોઠવણી કરતાં આ પુસ્તિકા મળી. લેખક્નું નામ પરિચિત લાગ્યું. પુસ્તકના છેલ્લા બહારના પાનપર ફોટો જોતાં થયું કે ચહેરો પરિચિત લાગે છે. એમનો જન્મ ભાગનગર અને એઓ આલ્ફ્રેડ હાઈસ્કૂલમાંથી ૧૯૪૧માં મેટ્રિક થયા હતા એ વાંચી આ ૭૯ પાનની પુસ્તિકા કે જે ‘રુબાઈ’થી જ ભરેલી હતી એટલે આ વિષયની જાણકારી માટેની ઈંતેજારીએ આમુખથી વાંચવાની શરુઆત કરાવી!
‘રુબાઈ’ વિષે થોડું જાણી/શીખી લઈએઃ
મારા માટે આ શબ્દ નવો હતો અને મને થયું કે મારા કેટલાક સાહિત્યિક મિત્રો માટે પણ હશે જ! કવિઓ/શાયરોના લાભાર્થે આજ પુસ્તિકામાંથી રુબાઈની સમજૂતી ટૂંકાવીને અહીં મૂકી છેઃ

આ રુબાઈનું મૂળ બંધારણ અરબ્બી છે. લગાગાગા, લગાગાગા, લગાગા એ એનું સ્વરૂપ-માપ છે.
એ માપ અક્ષરવૃતનું નથી, માત્રામેળનું છે. ઈરાનના સૂફી કવિ બાબા તાહિરે આ વજનમાં સર્વોત્તમ એવી ઘણી રુબાઈ લખી તેથી તાહિરી રુબાઈ નામે તે પ્રખ્યાત થઈ. પ્રાસાનુપ્રાસ એ તો રુબાઈનું લક્ષણ છે.

આ પુસ્તિકામાંથી રુબાઈના નીચેના નમૂના વાંચી, વાંચક રુબાઈ લખતા થઈ જાય એ આશ્રયથી આ લેખ તૈયાર કરવાનું મન થયું!

શ્રધ્ધા
મને ઝંખે ભલે પુષ્પો ચમનમાં,
મને તેડે તારક ભલે ગગનમાં,
મઢૂલી આ તજી, નહિ જન્મવા દઉં
હું શ્રધ્ધા બદલે શંકા તુજ મિલનમાં. .

નર્તન
તમારી આંખડીમાં પ્યાર નાચ્યો, અમારા દિલ તણો દરબાર નાચ્યો,
જરા ઝાંઝર તમારાં રણઝણ્યાં, ત્યાં
અમારો તો સકળ સંસાર નાચ્યો

હું.
હું મંઝિલથી સુદૂર ભટકી રહ્યો છું,
અધૂરી આશ સહ લટકી રહ્યો છું,
હું કંટક રાખી, આપું છું ગુલાબો,
છતાં સહું નેનમાં ખટકી રહ્યો છું!

રૂપની હઠ
સૂરીલો કંઠ ને વાતે રસીલાં,
વદન મોહક અને લોચન મદીલા
હસ્યાં, બોલ્યાં; રહ્યાં છેટા ને છેટા,
રૂપાળા સર્વે શું આવા હઠીલાં ?

કસોટી
કરે છે વેદના મનની કસોટી,
કરે છે પ્રેમ જીવનની કસોટી,
છુપાઈને સદા પડદાની પાછળ,
કરે છે રૂપ લોચનની કસોટી

લાચાર
હસી શક્તો નથી ત્યારે રડું છું,
ચડી શક્તો નથી ત્યારે પડું છું
જગતના જુલ્મ ને અન્યાય વચ્ચે
જીવી શક્તો નથી ત્યારે લડું છું.

ઉપકાર
બેશરમ ભમરાથી ખુલ્લંખુલ્લા ચુમાવું મટ્યું,
આગ પર ચડવું મટ્યું ને સોયે વિધાવું મટ્યું;
કેટલો ઉપકાર છે તારો હે નિર્દય ચૂંટનાર!
વણખીલી કળીઓને ફૂલીફાલી કરમાવું મટ્યું.

Type in
Details available only for Indian languages
Settings Settings reset
Help
Indian language typing help
View Detailed Help